Luis Diaz tịt ngòi 5 trận: Bayern Munich bình tĩnh vì một lý do không ai nói ra

Phút 62 tại sân Elversberg, Josip Stanisic đã không kìm được. Luis Diaz vừa từ chối một cú sút trong vòng cấm để thử một pha đánh gót. Bóng đi ra ngoài, và người hậu vệ Croatia đứng sững lại, hai tay dang rộng, ánh mắt không giấu nổi bực bội. Đó là một trận đấu tại Cúp Quốc gia Đức, nơi Bayern vẫn giành chiến thắng, nên khoảnh khắc ấy trôi qua nhanh. Nhưng với những ai lặng lẽ theo dõi Bayern từ đầu mùa, đó là lúc một câu chuyện lớn bắt đầu lộ diện. Câu chuyện ấy là về Luis Diaz, tiền đạo cánh trái người Colombia, người vừa trải qua năm trận liên tiếp không ghi bàn. Trang Goal.com mới đây tự hỏi liệu Diaz có thấy trước sự sa sút của mình hay không. Cách đặt vấn đề này thú vị hơn câu trả lời, bởi vì nó giả định rằng sự sa sút là một sự kiện có thể dự báo được. Còn ở Bayern, nơi đội bóng vừa đè bẹp Union Berlin 7-0, nơi Harry Kane cán mốc 100 bàn, nơi Michael Olise ghi hat-trick đầu tiên, nơi Ismael Saibari có bàn thắng đầu tiên, nơi Serge Gnabry trở lại sau chấn thương, chữ "sa sút" dường như là một khái niệm xa lạ. Nhưng với một cầu thủ đang trong cơn khô hạn, sự thành công của tập thể đôi khi còn khắc nghiệt hơn thất bại. Khi đội thắng, người ta có thời gian để soi vào từng chi tiết. Khi đội thắng 7-0, mọi ánh mắt đổ dồn về cầu thủ duy nhất không ghi bàn. Kane có thể nâng kỷ niệm chương, Olise có thể cười rạng rỡ, còn Diaz chỉ biết vỗ tay nhẹ rồi đi vào đường hầm. Câu chuyện của anh không phải là một cuộc khủng hoảng điểm số của đội bóng. Nó là một cuộc khủng hoảng thầm lặng của một cá nhân ở bên trong một tập thể đang chiến thắng. Và đó là lý do vì sao câu chuyện này cần được đọc kỹ hơn, bằng dữ liệu chứ không phải bằng cảm xúc. Dữ liệu nói gì? Theo nền tảng thống kê Sofascore, sau bốn vòng đầu tiên tại Bundesliga, tổng xG của Diaz là 3,1. Anh bỏ lỡ sáu cơ hội lớn. Số bàn thắng của anh là con số không tròn trĩnh. Để dễ hình dung, trong cùng khoảng thời gian, Kane ghi ba bàn từ xG 2,17, còn Olise ghi bốn bàn từ xG 2,65. Nói cách khác, các đồng đội của Diaz đang vượt mức kỳ vọng của họ, còn Diaz lại tụt lại phía sau chính tiêu chuẩn của mình gần ba bàn. Nếu một tiền đạo có xG 3,1 mà không ghi bàn, anh ta hoặc đang dứt điểm rất tệ, hoặc đang thiếu đi sự bình tĩnh ở những khoảnh khắc quyết định. Điều này đưa chúng ta đến một ranh giới quan trọng trong bóng đá: làm sao phân biệt một tiền đạo đang sa sút thực sự với một tiền đạo đang gặp vận đen? Một tiền đạo sa sút thường mất khả năng tìm kiếm không gian, không còn xuất hiện ở những vị trí nguy hiểm, khiến xG của anh tụt dốc không phanh. Một tiền đạo gặp vận đen thì ngược lại, anh ta vẫn có mặt ở mọi điểm nóng, vẫn nhận bóng trong tư thế đối mặt thủ môn, vẫn làm mọi thứ đúng, trừ việc đưa bóng vào lưới. Diaz đang ở vế thứ hai. Chất lượng cơ hội của anh vẫn còn nguyên. Chỉ có kết quả là không tương xứng. Và trong thống kê, kết quả thường có xu hướng bắt kịp kỳ vọng. Chính Diaz cũng nói về điều đó. Trả lời truyền thông Đức trong giai đoạn khó khăn, anh thừa nhận: "Chỉ thiếu cú chạm cuối cùng." Câu nói nghe có vẻ đơn giản, nhưng nó chính xác. Khi một cầu thủ vẫn di chuyển thông minh, vẫn xuất hiện đúng điểm nóng, vẫn có sáu cơ hội lớn, thì vấn đề không nằm ở khả năng đọc trận đấu. Vấn đề nằm ở sự sắc bén của đôi chân trong phạm vi vài mét cuối cùng trước khung thành. Và sự sắc bén ấy thường bị bào mòn bởi hai thứ: khối lượng thi đấu và áp lực tâm lý. Cả hai thứ đó đều đang hiện diện rõ ràng trong cuộc đời của Diaz. Lịch thi đấu của Diaz kể một câu chuyện rất rõ ràng. Mùa trước, anh ra sân hơn 51 trận cho Bayern và 16 trận cho đội tuyển Colombia, tổng cộng khoảng 67 trận đấu chính thức trong một năm lịch. Anh vừa bước sang tuổi 29. Một cầu thủ chạy cánh phụ thuộc vào tốc độ, ở độ tuổi này, trải qua một mùa giải dày đặc như vậy mà không có dấu hiệu mệt mỏi là điều gần như không thể. Sự mệt mỏi trong bóng đá không phải lúc nào cũng hiện ra thành một chấn thương cơ bắp. Đôi khi nó hiện ra thành một pha xử lý chậm nửa nhịp, một cú sút thiếu lực, một quyết định kỹ thuật sai lầm trong vòng cấm. Chính xác là những gì đã xảy ra với Diaz ở trận gặp Elversberg. Tình huống ấy rất đáng xem lại. Diaz nhận bóng trong vòng cấm, ở một vị trí thuận lợi để dứt điểm. Thay vì sút, anh thử một pha xử lý kỹ thuật. Bóng đi ra ngoài, và Stanisic lập tức phản ứng dữ dội. Đó là một dấu hiệu nhỏ nhưng rất thật về trạng thái bên trong của một cầu thủ thiếu tự tin: khi mọi lựa chọn trong đầu đều bị nghi ngờ, bộ não sẽ chọn những phương án khó nhất thay vì phương án đơn giản nhất. Một Diaz tự tin sẽ dứt điểm. Một Diaz đang vật lộn sẽ tìm cách phức tạp hóa mọi thứ. Điều đáng chú ý hơn là phản ứng của ban lãnh đạo Bayern. Max Eberl, giám đốc thể thao, trả lời báo chí với thái độ hết sức bình thản. Khi được hỏi về kế hoạch bổ sung nhân sự cho cánh trái, ông đáp lại bằng một câu hỏi: "Hôm nay Isi ghi bàn từ vị trí nào?" Câu trả lời vừa là lời khen cho Saibari, vừa là một cách khéo léo để né tránh vấn đề. Bởi vì Bayern đã không có được phương án dự bị thực sự cho cánh trái như họ từng dự định trước mùa giải. Kế hoạch ban đầu của Bayern là bổ sung một cầu thủ để san sẻ gánh nặng với Diaz. Họ đặt niềm tin vào Arijon Ibrahimovic, tài năng 20 tuổi được đánh giá cao. Thế nhưng ngay trước khi cánh cửa kỳ chuyển nhượng mùa hè khép lại, họ bất ngờ để Ibrahimovic sang FC Augsburg theo dạng cho mượn. Chính cầu thủ trẻ này cũng bất ngờ trước quyết định đó. Và như thế, Bayern bước vào mùa giải với chỉ một cầu thủ chạy cánh trái đúng nghĩa là Diaz. Phương án thay thế danh nghĩa là Saibari, cầu thủ đang có một bàn và ba kiến tạo sau 178 phút thi đấu gần nhất, nhưng bị đánh giá là thiếu tốc độ cho vị trí chạy cánh. Phương án còn lại là Gnabry, một cầu thủ đẳng cấp nhưng vừa trải qua một giai đoạn dài vật lộn với chấn thương. Cách tôi đọc quyết định này là: Bayern đã chọn không chi tiền vì họ tin Diaz sẽ không sa sút kéo dài. Họ tin vào dữ liệu, tin vào một cầu thủ từng ghi 26 bàn và có 23 kiến tạo ở mùa giải trước. Họ tin rằng đây chỉ là một giai đoạn khô hạn nhất thời, giống như những gì bất kỳ tiền đạo nào cũng từng đi qua. Và họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro về chiều sâu đội hình để giữ bộ khung gọn nhẹ. Từ góc nhìn quản trị đội bóng, đó là một canh bạc có cơ sở. Nhưng từ góc nhìn rủi ro, nó đang đặt cả mùa giải của Bayern vào một trục duy nhất. Nếu cơn khô hạn của Diaz kéo dài thêm vài tháng, hoặc nếu Gnabry tái phát chấn thương, Bayern sẽ bước vào vòng knock-out Champions League với một cánh trái gần như không có người dự bị thực thụ. Saibari có thể tiến bộ, nhưng một đội bóng theo đuổi chức vô địch châu Âu khó có thể trông cậy vào một cầu thủ trẻ đang làm quen với vị trí mới trong những trận cầu lớn. Tôi đã theo dõi Bayern khá kỹ từ đầu mùa giải, và điều khiến tôi ấn tượng nhất không phải những bàn thắng của Kane hay Olise, mà là cách đội bóng xử lý giai đoạn khó khăn của một cá nhân. Họ không vội tạo ra một chiến thuật mới để giải cứu Diaz. Họ không yêu cầu anh chơi lùi sâu hơn hay bó vào trung lộ. Họ lặng lẽ duy trì một môi trường đủ ổn định để anh không cảm thấy bị bỏ rơi. Harry Kane đóng vai trò lớn trong việc này. Anh là người tổ chức các buổi trao đổi trong phòng thay đồ, là người đầu tiên nhắc về tinh thần tập thể sau trận thắng Union Berlin, là người khiến không khí trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Điều quan trọng là Diaz không bị cô lập trong phòng thay đồ. Khoảnh khắc Stanisic bực bội là có thật, nhưng nó chỉ là một khoảnh khắc. Các cầu thủ Bayern đủ trưởng thành để phân biệt giữa một cầu thủ đang gặp vấn đề và một cầu thủ đang thiếu nỗ lực. Diaz thuộc nhóm đầu tiên. Anh vẫn chạy nhiều, vẫn áp sát, vẫn hoàn thành mọi nhiệm vụ không cần đến bàn thắng. Vấn đề chỉ nằm ở những gì xảy ra khi bóng đến chân anh trong vòng cấm. Áp lực bên ngoài đang gia tăng. Trên diễn đàn và mạng xã hội, một bộ phận người hâm mộ bắt đầu hoài nghi liệu Diaz có còn phù hợp với Bayern hay không. Những câu hỏi kiểu anh đã 29 tuổi, liệu đây có phải là dấu hiệu suy giảm, xuất hiện ngày càng nhiều. Nhưng nếu nhìn vào lịch sử, các tiền đạo lớn thường trải qua những giai đoạn như thế này và vượt qua bằng cách duy trì chất lượng cơ hội. Một cầu thủ hết khả năng tạo ra cơ hội mới là điều đáng lo. Diaz vẫn đang tạo ra cơ hội cho chính mình, vẫn đứng đúng vị trí, vẫn di chuyển đúng nhịp. Điều đó có nghĩa là con mắt và cảm giác không gian của anh vẫn còn nguyên vẹn. Chỉ có cú chạm cuối là đang trục trặc. Cộng đồng người hâm mộ thường quá vội vàng với những kết luận. Một cầu thủ tịt ngòi năm trận có thể bị gắn mác sa sút, nhưng dữ liệu lại kể một câu chuyện khác. 3,1 xG mà không ghi bàn là một bất thường theo hướng tiêu cực, và bóng đá thường có xu hướng tự sửa những bất thường đó. Đó là lý do Bayern không hoảng loạn, cũng là lý do Diaz vẫn được trao cơ hội. Về mặt thống kê, khả năng anh bắt đầu ghi bàn trong những trận tới là cao hơn nhiều so với khả năng anh tiếp tục tịt ngòi thêm một quãng dài. Và cũng là lý do vì sao việc đội tuyển Colombia chủ động không triệu tập Diaz trong đợt tập trung tháng 10 lại quan trọng. Theo thông tin công bố, quyết định này có sự phối hợp đồng thuận giữa cầu thủ, đội tuyển quốc gia và câu lạc bộ. Diaz ở lại Munich, thực hiện giáo án hồi phục riêng, nghỉ ngơi và nạp lại năng lượng. Một tuần nghỉ ngơi không phải là quá dài, nhưng với một cầu thủ đã chơi hơn 67 trận ở mùa trước, một tuần trọn vẹn có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn, đặc biệt là về mặt tinh thần. Trận đấu với Augsburg vào ngày 10 tháng 10 sẽ là bài kiểm tra đầu tiên. Trùng hợp ở chỗ, đó cũng là đội bóng đang mượn Ibrahimovic từ Bayern, một cầu thủ trẻ được kỳ vọng sẽ thay thế Diaz trong tương lai. Nếu Diaz ghi bàn ở trận này, cơn khô hạn sẽ được chôn vùi, câu chuyện về việc Bayern cần mua thêm tiền đạo cánh sẽ tạm lắng xuống. Nếu anh tiếp tục tịt ngòi, áp lực sẽ leo thang và câu hỏi về một bản hợp đồng mới trong kỳ chuyển nhượng mùa đông sẽ sớm quay trở lại. Tôi từng chứng kiến nhiều tiền đạo lớn vượt qua những giai đoạn khô hạn như thế này. Điểm chung của họ là họ không bao giờ cô lập mình, còn đội bóng thì không bao giờ để họ chìm trong sự cô lập. Bayern đang làm đúng điều đó với Diaz. Họ cho anh thấy rằng họ tin anh, rằng những con số đang đứng về phía anh, rằng họ sẵn sàng chờ đợi. Về dài hạn, bài toán chiều sâu đội hình vẫn còn đó, và nó có thể buộc Bayern phải hành động ở kỳ chuyển nhượng mùa đông nếu mọi thứ không cải thiện. Nhưng đó là câu chuyện của tháng 1, còn hiện tại, câu chuyện đang nói về một cầu thủ đang tìm lại chính mình. Còn bây giờ, trước mắt chúng ta là một khoảng lặng. Một cầu thủ đang cố gắng tìm lại nhịp đập. Một đội bóng đang cố tình giữ im lặng. Một giám đốc thể thao trả lời bằng những câu hỏi thay vì câu trả lời. Trong bóng đá, những khoảng lặng như thế thường nói nhiều hơn lời. Eberl không nói họ sẽ mua ai. Colombia không nói tại sao họ để Diaz nghỉ. Diaz không nói rằng anh kiệt sức. Nhưng tất cả những sự im lặng đó đang kể cùng một câu chuyện: Luis Diaz sẽ trở lại, và tất cả những người trong cuộc đều tin như vậy. Câu hỏi duy nhất còn lại là thời điểm. Và câu trả lời có lẽ sẽ bắt đầu tại Augsburg, nơi một cầu thủ Colombia đang chờ cú chạm cuối cùng để đưa anh trở lại với chính mình. Tôi không tạo ra nhịp đập của thể thao; tôi chỉ may mắn được lắng nghe và kể lại.