Kaçkar by UTMB: 2.000 vận động viên, 60 quốc gia, và một bảng kết quả trống rỗng

Điều đầu tiên tôi làm sau khi đọc thông cáo Anadolu Ajansı về Kaçkar by UTMB là mở bảng kết quả. Không có gì. Không thời gian về đích, không chia đoạn, không tên người chiến thắng. Chỉ có một con số: 2.000 vận động viên đến từ 60 quốc gia. Bộ trưởng Thể thao và Thanh niên Thổ Nhĩ Kỳ, Osman Aşkın Bak, đã bấm còi xuất phát cho lần tổ chức thứ hai của giải. Ông nói về những vận động viên "tầm cỡ thế giới". Không ai trong số họ được nêu tên. Đây là loại tin khiến nghề của tôi khó xử: có sự kiện, có quy mô, có nghi lễ khai mạc, nhưng không có màn trình diễn nào để thẩm vấn. Dữ liệu không bao giờ cãi cọ, nó chỉ phơi bày sự thật. Ở đây, dữ liệu thể thao gần như trống rỗng. Kaçkar by UTMB nằm trong hệ thống UTMB World Series, mạng lưới các giải chạy địa hình quốc tế do thương hiệu Ultra-Trail du Mont-Blanc ở Chamonix, Pháp, điều hành. Đây không phải hệ thống của World Athletics, không có chuẩn thành tích quốc gia hay suất Olympic. Cách vào chung kết Mont-Blanc là tích lũy "Running Stones" tại các giải trong series rồi bốc thăm. Cấu trúc đó quyết định bản chất của giải: nó không nhằm tạo nhà vô địch quốc gia, mà nhằm đưa một vùng lãnh thổ lên bản đồ du lịch thể thao toàn cầu. Nhìn vào ban tổ chức, điều đó càng rõ. Ngoài Bộ Thể thao và Thanh niên, còn Cơ quan Xúc tiến và Phát triển Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền tỉnh Rize, và DOKA, Cơ quan Phát triển Đông Biển Đen. Đây là một liên minh nhà nước, không phải một câu lạc bộ. Về tài trợ, Turkish Airlines, TOGG, Turkcell và Maxis đứng sau. Bốn thương hiệu quốc gia. Giải diễn ra ở vùng Kaçkar, gần cao nguyên Ayder, địa hình núi cao khoảng 1.300 đến hơn 2.000 mét. Thông cáo xác nhận có cự ly 20 km, nhưng không nêu đầy đủ danh mục cự ly. Một giải trail điển hình trong hệ thống UTMB thường có nhiều cự ly, từ ngắn đến ultra. Không biết cự ly, không thể đánh giá bất cứ điều gì về chuyên môn. Đáng chú ý là Giám đốc giải Johan Essl là nhân vật chính thức của UTMB, nghĩa đây là một nhượng quyền trong hệ sinh thái, không phải giải địa phương tự phát. Bộ trưởng nói đây là "phần của tổ chức lớn nhất thế giới". Ông đúng, UTMB Mont-Blanc là giải trail danh giá nhất hành tinh. Nhưng đó là thương hiệu mẹ, không phải chất lượng thể thao của giải con. Mỗi con số là một lời khai. Tôi chỉ làm nhiệm vụ thẩm vấn. Ở đây, các con số không khai gì về màn trình diễn. Điều cần tách bạch trước tiên: trail running không có kỷ lục thế giới được công nhận. Không đường đua chuẩn, không điều kiện chuẩn. Thành tích chỉ có ý nghĩa tương đối với chính đường chạy đó. Chất lượng một giải trail được đo bằng hai thứ: kỷ lục đường chạy và độ sâu của dàn elite. Cả hai đều không xuất hiện trong thông cáo. Không tên người thắng. Không thời gian. Không bảng xếp hạng. Nếu đối chiếu với các giải khác trong hệ thống UTMB World Series, con số 2.000 vận động viên đến từ 60 quốc gia không hề nhỏ. Thương hiệu UTMB đang biến một vùng địa lý xa xôi thành điểm đến. Vận động viên chạy để lấy Running Stones, để có cơ hội dự chung kết Chamonix. Họ không đến vì danh tiếng của Kaçkar, mà vì cánh cửa Kaçkar mở ra. Kaçkar đang cho mượn uy tín của Chamonix để xây thương hiệu cho chính mình. Về kinh tế, mô hình này rõ ràng. Đây là cỗ máy du lịch thể thao: nhà nước tài trợ hạ tầng, hãng hàng không quốc gia vận chuyển, các tập đoàn viễn thông và xe điện gắn logo. Bộ trưởng nói thẳng: "du lịch thể thao mang lại nguồn thu đáng kể cho đất nước". Ông không nói về huy chương. Ông nói về doanh thu. Rủi ro lớn nhất tôi thấy nằm ở thời tiết. Thống đốc Rize nhắc lại rằng năm đầu, Kaçkar bị sương mù che khuất. Đây là vùng khí hậu núi Biển Đen: mưa nhiều, sương dày, thay đổi nhanh. Một giải trail trên núi phụ thuộc vào hai thứ không kiểm soát được: thời tiết và hình ảnh phát sóng. Giá trị quảng bá của giải nằm ở những thước phim đẹp. Nếu trời mưa, giá trị đó bay theo mây. Góc nhìn phản trực giác: giải này không cần kết quả thể thao để thành công. Và có lẽ nó không nên được đánh giá bằng kết quả thể thao. Các đồng nghiệp tôi thường mặc định mọi sự kiện thể thao phải có người thắng, thông số, câu chuyện thi đấu. Nhưng đây là sự kiện thuộc loại khác. Giá trị của nó đo bằng số lượt khách lưu trú, số chuyến bay, số hình ảnh lan truyền. Đo bằng thước đo thể thao thuần túy, nó là con số không. Đo bằng thước đo du lịch, nó có thể là thành công lớn. Điều này không có nghĩa giải thể thao cấp cơ sở có vấn đề. Vấn đề nằm ở ngôn ngữ. Khi quan chức nói về "những vận động viên tầm cỡ thế giới", người đọc có quyền đòi bằng chứng. Không tên, không thành tích, thì không có gì để kiểm chứng. Lời tuyên bố đó là quảng cáo, không phải dữ liệu. Tôi luôn bảo vệ một nguyên tắc: có thể nói về sự kiện thể thao bằng giọng của sự kiện truyền thông, nhưng đừng trộn hai thứ vào nhau. Khi trộn, người hâm mộ tin đây là giải đấu đỉnh cao, trong khi thực tế đây là chiến dịch quảng bá điểm đến khoác áo thể thao. Điều tôi muốn theo dõi tiếp theo không phải ai thắng, mà là điều gì xảy ra ba tuần sau khi giải kết thúc. Có bảng kết quả đầy đủ không? Có danh sách elite không? Có kỷ lục đường chạy không? Nếu có, giải này leo lên một nấc trong bảng tham chiếu của tôi. Nếu không, nó vẫn mãi là một con số đẹp trong một thông cáo báo chí: 2.000, 60, và không gì khác. Khi thế giới đứng yên, hãy đọc lại những biểu đồ cũ.